Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen: oppervlakkige verbintenissen of concrete operationele tools?

Sustainable Development Goal(s): 17. Partnerships for the goals

Priorities for change: Transversal
Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen: oppervlakkige verbintenissen of concrete operationele tools?

Sinds de lancering van de Sustainable Development Goals (SDGs) in 2015 worden steeds meer initiatieven, partnerschappen, platformen en tools ontwikkeld om deze tegen 2030 te realiseren. Het SDG-forum is daar een voorbeeld van en de derde editie, gehouden op 28 en 29 oktober, heeft een reeks van deze inspirerende initiatieven en tools gepresenteerd. Deze editie komt op een scharniermoment voor de SDGs: aan de ene kant stelt het, in 2020, in de derde fase van het Programma Duurzame Ontwikkeling voor 2030, ons in staat de balans op te maken van de geboekte vooruitgang, en aan de andere kant herinnert het ons aan het belang van veerkrachtige samenlevingen en economieën, op een moment dat de wereld diep wordt getroffen door de coronaviruscrisis. De overschakeling naar een online gebeuren heeft de organisatoren gedwongen om zich te concentreren op inclusiviteit en interactie om het succes ervan te verzekeren. Tijdens het hele SDG-forum hebben de talrijke workshops de gelegenheid geboden om aan te tonen dat deze doelstellingen op internationaal niveau steeds meer bekend en begrepen worden, maar dat ze ook deeluitmakenvandemaniervanwerken van een groeiend aantal actoren die graag willen samenwerken en vooral ook actie willen ondernemen.

Een betere wereld opbouwen post-crisis en de energie van alle actoren die betrokken zijn bij de implementatie van SDGs opnieuw mobiliseren, dat zijn de woorden van Hare Majesteit Koningin Mathilde, Belgisch ambassadeur voor de SDGs, in haar plechtige en inclusieve introductie. De SDGs van, voor en door iedereen: dat is precies de actielijn van deze derde editie, georganiseerd door 19 organisaties uit de publieke, associatieve en privé-sector, die vastbesloten waren om ervoor te zorgen dat deze twee dagen, ondanks hun virtuele karakter, de mogelijkheid boden voor bedrijven, ngo’s, academische instellingen en politieke besluitvormers om elkaar te ontmoeten en uit te wisselen rond interactieve workshops, debatten en rondetafelgesprekken.

*The Shift asbl, The Global Sustainable and Innovation Community (Gstic), The United Nations Institute For Training and Research (unitar), Brussels Enterprises Commerce & Industry (BECI), Antwerp Management School (AMS), La Fédération des Entreprises de Belgique (FEB), Associations21 pour un développement durable, MVO Vlaanderen, Stichting voor toekomstige generaties, Universiteit Antwerpen, Vlaams netwerk van ondernemingen (Voka), Federaal Instituut voor Duurzame Ontwikkeling, Association des villes et des communes flamandes (VVSG), Vereniging voor de Verenigde Naties (VVN), Perspective 2030 - 11.11.11, Vereniging voor de Verenigde Naties Jongeren (VVN Youth), Union Wallonne des Entreprises (UWE), La Région Wallonne, Le Service de lutte contre la pauvreté, la précarité et l’exclusion sociale.

SDGs 5 jaar later: naar de concretisering van deze internationale engagementen?

De 17 SDGs, onderverdeeld in 169 specifieke doelstellingen, werden in 2015 door de Verenigde Naties gedefinieerd voor publieke en private actoren op internationaal niveau, met het oog op een concreet antwoord te bieden op de grote maatschappelijke uitdagingen van onze tijd: klimaatverandering, aantasting van het milieu, werkloosheid, armoede, sociale ongelijkheden, etc. De doelstellingen op het gebied van milieu, maatschappij en bestuur zijn dan ook geleidelijk aan opgenomen in de richtlijnen van de belangrijkste actoren in de samenleving en hebben zich gekristalliseerd in een bereidheid tot handelen om een positieve impact te hebben op alle niveaus van de samenleving. Hoewel ze geen bindende waarde hebben en soms worden gezien als een “wazig” referentiekader of als een eenvoudig label dat op een programma wordt aangebracht (soms zelfs vanuit een greenwashing perspectief), hebben deze doelstellingen de verdienste dat ze een duidelijk kader bieden dat gericht is op een zichtbaarhorizon - 2030 - en zich presenteert als een “duurzaamheidsbeoordelingsschema”, zowel voor openbare instellingen als voor bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Ondanks de echte wind van verandering die ze voor een groot aantal actoren al hebben teweeggebracht, zijn de concrete resultaten van de SDGs nog steeds gebrekkig en is hun vooruitgang nog steeds onvoldoende: op sommige gebieden (extreme armoede, toegang tot gezondheidszorg, toegang tot elektriciteit) is vooruitgang geboekt, terwijl op andere gebieden tegenslagen zijn geconstateerd (ondervoeding, ongelijkheden, klimaat, biodiversiteit, economische ontwikkeling).  De 26 workshops waren een gelegenheid om te zien dat deze doelstellingen steeds meer actoren inspireren om hun activiteiten op een meer duurzame, verantwoordelijke en veerkrachtige manier voort te zetten, maar vooral om hen ertoe aan te zetten gebruik te maken van bestaande instrumenten om actie te ondernemen. Een illustratie met twee workshops georkestreerd door The Shift, mede-organisator van het evenement.

*Vooruitgangsrapport 2019 over de SDGs

Belgian Alliance for Climate Action (BACA)

De Belgian Alliance for Climate Action (BACA), die op 12 oktober 2020 officieel werd gelanceerd door The Shift en het WWF, toont de bereidheid van vele actoren om zich in te zetten voor het klimaat. Dit platform richt zich tot Belgische organisaties die hun klimaatambities willen formaliseren door middel van wetenschappelijk gevalideerde doelstellingen (Science Based Targets - SBT), dat wil zeggen concrete en meetbare emissiereductiedoelstellingen voor broeikasgassen.

Om zich aan te sluiten bij deze gemeenschap die zich inzet voor klimaatactie en om actief deel te nemen aan de evenementen van het platform, worden organisaties uitgenodigd om een pledge te ondertekenen en zich aan te sluiten bij The Shift, het Belgische duurzaamheidsnetwerk. Organisaties hebben dan een jaar de tijd om een commitment letter te ondertekenen waarin zij zich verbinden aan het initiatief Science Based Targets initiative (SBTi). Ten slotte moeten de ondertekenaars in de loop van de volgende 24 maanden hun doelstellingen voor de vermindering van hun broeikasgasemissies definiëren en valideren. Deze moeten worden afgestemd op de doelstellingen van het Akkoord van Parijs, waarin een limiet voor de opwarming van de aarde is vastgesteld van 1,5°C boven het pre-industriële niveau.

De Belgian Alliance for Climate Action is dus gebaseerd op een methodologie die gebaseerd is op wetenschappelijke doelstellingen (SBT). Tijdens de workshop benadrukte The Shift hoezeer zij willen dat het project wordt ondersteund door actoren die zich serieus inzetten voor het klimaat, zonder enige beperking wat betreft omvang of sector. Elke organisatie wordt aangemoedigd om zich aan te sluiten en te leren van de ervaring van BACA. En hoewel sommige organisaties al SBTs hebben gedefinieerd en gevalideerd, is de echte toegevoegde waarde van BACA om hen te helpenvooruitgang te boeken en hun doelen te bereiken door middel van kennisdeling, uitwisseling van goede praktijken en netwerken. Het project, iets meer dan een jaar geleden bedacht, telt al 60 leden en daarbij zal het ook niet stoppen: in de komende maanden willen The Shift en WWF BACA versterken door een rijk en inspirerend programma aan te bieden, aangepast aan de uitdagingen waar de leden mee te maken hebben. Door zich bij het platform aan te sluiten en verbintenissen in de praktijk te brengen, maakt elk lid een krachtig gebaar naar de realisatie van SDG 13, die bestaat uit het nemen van dringende maatregelen om de klimaatverandering te bestrijden.

Tools voor de transformatie van toeleveringsketens

Deze workshop, georganiseerd door het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) en The Shift, was een gelegenheid om een nogal paradoxale vaststelling te doen: op de door het Sustainable Development Solution Network geëvalueerde SDG-index staat België op de 11e plaats, een meer dan eervolle vermelding. Als we echter kijken naar de Spillover-index, die rekening houdt met de externe effecten die verband houden met de Belgische consumptie, staan we slechts op de 149eplaats. Dit betekent dat een groot deel van deze effecten buiten de landsgrenzen plaatsvindt. Dit is het moeilijkste deel om te beheren. Het heeft dan ook weinig zin om de resultaten van de SDGs van een land uitsluitend op zijn grondgebied te evalueren, en daarom zijn internationale partnerschappen (SDG 17) absoluut noodzakelijk.

Belgische bedrijven of bedrijven die in België actief zijn, zijn dus verantwoordelijk voor de productieomstandigheden van de grondstoffen of verwerkte producten die ze uit het buitenland laten komen. Deze kunnen in afgelegen delen van de wereld (zeer) veel productie- en verwerkingsfasen doorlopen en soms bijna evenveel tussenpersonen, waardoor het bijzonder moeilijk is om de goederen te traceren. Om bedrijven te helpen bij dit complexe proces van het identificeren en beheren van sociale, milieu- en bestuursrisico's in hun hele toeleveringsketen, bestaan er concrete instrumenten en methoden die steeds toegankelijker worden. In deze workshop werden er vier gepresenteerd: de OESO-richtlijnen, het SDG Compass, de SDG Action Manager en het Accountability Framework. Hiervoor deden de organisatoren een beroep op vertegenwoordigers van vier internationale organisaties: OESO, WBCSD, B-Lab en RainforestAlliance. De toepassing van deze instrumenten stelt bedrijven in staat een due diligence-proces op gang te brengen, d.w.z. de identificatie van sociale en milieurisico's in hun hele toeleveringsketen om deze duurzaam te maken en te aligneren met de SDGs.

Deze editie 2020 van het SDG Forum heeft duidelijk gemaakt dat er op verschillende fronten vooruitgang wordt geboekt om de sociale en ecologische transitie te versnellen, hoewel er nog veel moet worden gedaan. Consumenten vragen om meer duurzaamheid en transparantie in de producten en diensten die ze kopen, overheidsinstellingen stellen het noodzakelijke kader in om SDGs te realiseren, universiteiten delen hun kennis over hoe ze het best vooruitgang kunnen boeken, het maatschappelijk middenveld zorgt voor bewustwording, lobbyen en het doorgeven van informatie, en bedrijven verbinden zich er geleidelijk aan toe om een zo duurzaam mogelijke maatschappelijke impact te hebben. De vele publieke en privé-actoren die zich inzetten voor het bereiken van SDGs zijn een grote bron van inspiratie voor iedereen. Zij zetten de nieuwe standaard en leggen de lat voor elke actie die ze ondernemen hoger. Of het nu gaat om collectieve initiatieven van belanghebbenden die samenwerken om gemeenschappelijke doelen te bereiken, zoals BACA, of om actoren die vastbesloten zijn om hun effecten op hun niveau te beheersen door de toepassing van bestaande tools, de engagementen worden werkelijkheid. Stakeholders hebben begrepen dat alleen nauwe samenwerking en het gebruik van concrete tools kunnen zorgen voor succesvolle resultaten en duurzame toeleveringsketens. De tijd voor actie is nu. We kijken er naar uit om, in persoon, de balans op te maken tijdens de editie van 2021.

Redactie: Apolline Stockhem